Pijnbestrijding op de verloskamer

SJG Weert heeft van oudsher een naam op te houden waar het gaat om pijnbestrijding bij de bevalling. Een goede pijnbestrijding is belangrijk. In 80 tot 90% van de gevallen gaat een bevalling namelijk gepaard met veel pijn. Als een van de eerste ziekenhuizen in Nederland werd 30 jaar geleden in ons ziekenhuis al adequate epidurale pijnbestrijding geboden op de verloskamer.
Sinds 2008 is er in het SJG Weert een tweede vorm van pijnbestrijding beschikbaar om de pijn bij een bevalling goed onder contrôle te brengen. We hebben het dan over het aansluiten van een speciale infuuspomp waarmee het mogelijk wordt gemaakt dat de patiënt zelf haar pijnstilling regelt. Deze techniek staat bekend onder de term PCA, hetgeen staat voor Patient Controled Analgesia. Een door de patiënt zelf gecontroleerde pijnstilling.

Pijnbestrijding middels een PCA-pomp: u regelt zelf uw pijnbestrijding!
Zoals gezegd blijkt uit onderzoek dat 80 tot 90% van de vrouwen tijdens de bevalling (te) veel pijn ervaart. Goede begeleiding tijdens de bevalling helpt! Begeleiding op voorhand bij het oefenen van ademhaling of een warm bad is vaak al heilzaam. Wanneer u desondaks pijnbehandeling nodig heeft, kan SJG Weert verschillende vormen van pijnstilling aanbieden. De gynaecoloog of verloskundige bepaalt samen met u wat de beste pijnstilling voor u is. Relatief nieuw is de methode waarbij met behulp van een infuuspompje een krachtige pijnstiller via het infuus in de arm wordt toegediend, met als bijzonderheid dat u zelf deze pijnstiller kunt doseren. Het middel wordt door anesthesiologen dagelijks gebruikt bij de anesthesie tijdens een operatie. Het gebruik tijdens bevallingen is nog redelijk nieuw. Het middel is daarvoor nog niet officieel geregistreerd. Uit onderzoek is echter gebleken dat het middel bij zorgvuldige monitoring van moeder en kind veilig gebruikt kan worden.

Hoe gaat het in zijn werk?
Het is noodzakelijk dat bij een infuusnaald wordt ingebracht. De intramurale verloskundige sluit vervolgens via een verbindingsslangetje met een éénrichtingsklepje een speciale infuuspomp aan die op electronische wijze de dosering van remifentanil regelt. De dosering wordt nauwkeurig afgestemd op uw lichaamsgewicht. U krijgt continu een lage dosering toegediend waarmee de pijn van de weeën wordt gedempt. Op een door u te bepalen moment, kunt u zichzelf een extra dosis geven. Eenvoudig via een druk op de knop. Het is aan te raden om de extra dosis ook tussen de weeën in te geven. De pijnstiller werkt namelijk snel en kort en zo profiteert u optimaal van de pijnstillende werking tijdens de volgende weeën. Het is belangrijk dat u zelf de extra dosis toedient, want u voelt zelf het beste wanneer u pijnstilling nodig heeft. De extra dosis mag beslist niet door uw partner of iemand anders worden toegediend.

Pijnstilling met remifentanil is een veilige methode en wordt in steeds meer ziekenhuizen in Nederland toegepast. Allereerst is de PCA-pomp elektronisch gestuurd en zodanig geprogrammeerd dat u zichzelf niet te veel kunt toedienen. Als u deze vorm van pijnstilling krijgt, wordt u aan een monitor aangesloten. Via deze monitor wordt de hartfrequentie, de bloeddruk, de zuurstofsaturatie, de ademfrequentie en het ECG (het elektrocardiogram) bewaakt. Deze meetgegevens zijn zichtbaar op de monitor op de verloskamer waar u bevalt, in de centrale post van het verloskamercomplex en op de hartbewakingsafdeling. Zodra er een alarmgrens wordt overschreden, klinkt op deze drie lokaties een alarm. De intramuraal werkende verloskundigen en de verpleegkundigen zijn speciaal getraind om bij complicaties adequaat te kunnen handelen.

Een tweede goede mogelijkheid om pijnlijke weeën te voorkomen is van oudsher een methode van pijnstilling met behulp van een zogenaamde epiduraalcatheter. Daarbij wordt na verdoving van de huid met een prikje via een speciale naald een slangetje ingebracht tot in de epidurale ruimte in de rug. Epidurale pijnstilling is de gouden standaard. Het inbrengen gebeurt in principe terwijl u in een zittende houding wordt gebracht. Het blijkt vaak voor u als patiënt niet mee te vallen om met die pijnlijke weeën goed stil te zitten en dat nog in een houding waarbij de wervelkolom gekromd moet zijn. Toch is dat wel nodig om het mogelijk te maken om tussen de botstructuren door de naald te positioneren.

De anesthesioloog en de intramurale verloskundige en/of verpleegkundige zullen u zo goed mogelijk helpen om dit alles in goede banen te leiden. Zodra de epiduraalcatheter is geplaatst, dient de anesthesioloog een eerste dosis toe van een mengsel van twee pijnstillende medicamenten. Na een korte tijd (5-10 minuten) voelt u dat de weeën minder pijnlijk worden. Als is vastgesteld dat de pijnstilling effectief is, wordt op op de epiduraalcatheter een infuuspomp aangesloten met daarin hetzelfde mengsel van pijnstillers. Zo wordt deze medicatie continu toegediend. De pomp wordt gestopt als de gynaecoloog daartoe besluit. Dat is in principe het moment waarop bij u een volkomen ontsluiting is bereikt van de baarmoedermond. Als de gynaecoloog aangeeft dat de uitdrijving (het persen) kan beginnen, wordt de pomp sowieso gestopt. Dat is om voldoende kracht te hebben om te kunnen persen. De pijnstilling houdt nog wel even aan. Indien u epidurale pijnstilling krijgt, wordt daarna ook een blaascatheter geplaast. Dat is nodig omdat het plassen wellicht wat moeilijker gaat. Het is in het kader van de bevalling sowieso vaak nodig dat de patiënt gecatheteriseerd wordt, en het is tevens nodig omdat u met een epiduraalcatheter niet meer uit bed mag.

1. Epidurale pijnstilling levert de beste pijnstilling wanneer de weeën anderzins (te) pijnlijk zijn. Het is voor ons als hulpverleners vaak dankbaar werk omdat vrouwen soms totaal uitgeput door de stess van de aanhoudende pijnlijke weeën, ingestuurd door de extramurale verloskundige, binnen tien minuten na het starten van epidurale pijnstilling veranderen in vrouwen die weer kunnen lachen en letterlijk kunnen uitrusten om tenslotte zonder pijn te bevallen.

2. Het indalen van het kind wordt door epidurale pijnstilling ook bevordert. Zo kan nogal eens een keizersnede worden voorkemen.

3. Indien er sprake is van ernstig verhoogde bloeddruk op het moment dat de weeën begonnen zijn, is epidurale pijnstilling ook de methode van keuze om de bloedruk te normaliseren.

4. Indien door de gynaecoloog uiteindelijk toch besluit tot het verrichten van een keizersnede (sectio caesarea) kan de anesthesie die daarvoor nodig is ook via dezelfde epiduraalcatheter worden gegeven. De anesthesioloog gebruikt dan een hogere concentratie van hetzelfde lokaal-anestheticum dat al via de pomp werd toegediend.

5. Na de sectio caesarea wordt voor de pijnstilling die nodig is om de postoperatieve wondpijn van de operatie goed onder controle te brengen wederom gebruik gemaakt van dezelfde epidurale pijnstilling. De infuuspomp die al werd gebruikt op de verloskamer wordt nu gebruikt voor een adequate pijnstilling gedurende 1-2 dagen na de keizersnede.

1.Vaak wordt beweerd dat bij epidurale pijnstilling de kans op een kunstverlossing ( vacuümextractie of een keizersnede) groter zou zijn. Het klopt dat bij patiënten met een epiduraalcatheter het percentage kunstverlossingen groter is, maar men moet daarbij bedenken dat de patiëntenpopulatie op de verloskamer in het ziekenhuis al een selectie is uit het totale aantal patiënten dat (thuis) bevalt. In de geselecteerde groep patiënten is de kans op een kunstverlossing groter.

2. Wanneer pijnstilling wordt gegeven, dient te allen tijde een goede monitoring plaats te vinden. Dat geldt voor de methode met Remifentanil PCA als voor epidurale pijnstilling. De patiënt ervaart soms als hinderlijk dat er wel behoorlijk wat draden, slangen, sensoren en catheters nodig zijn om alle parameters te bewaken. Daar komt de monitoring, die nodig is om het ongeboren kind in de baarmoeder te bewaken, nog bij.

Heeft u op voorhand nog specifieke vragen, dan kunt u die in eerste instantie het beste aan uw behandelend gynaecoloog stellen. De anesthesioloog is daarnaast ook te allen tijde bereid uw vragen te beantwoorden. Zie daartoe de contactinformatie op de pagina van de anesthesiologie.

Anesthesiologie
Anesthesie / Narcose